ساعت گیربکس اتوماتیک (که در زبان فنی اغلب به آن مجموعه سلونوئید گیربکس نیز گفته میشود)، یکی از مهمترین قطعات در سیستم کنترل گیربکسهای اتوماتیک است. گیربکس اتوماتیک از اجزای مختلفی تشکیل شده است؛ که مهمترین بخش آن مربوط به ساعت گیربکس است. ساعت گیربکس، وظیفه چک کردن تمامی وظایف این قطعه را بر عهده دارد.
فهرست محتوا
Toggleساعت گیربکس اتوماتیک چیست؟
ساعت گیربکس، قطعه ای الکترونیکی می باشد که نقش مهمی در کنترل زمان تغییر دنده ها، بهینه سازی عملکرد خودرو، کاهش مصرف سوخت و همینطور حفظ عمر گیربکس دارد. ساعت گیربکس زمان تغییر دنده را به ما نشان می دهد. در حقیقت سنسورهایی که در گیربکس اتوماتیک وجود دارند یکسری از اطلاعات را جمع آوری می کنند که با توجه به این اطلاعات، دنده مناسب را انتخاب می کند.
ساعت گیربکس، با همه وظایف مهمی که دارد گاهی دچار خرابی می شود؛ که در این زمان برای رفع ایراد گیربکس و تعمیر گیربکس اتوماتیک آن باید به مراکز تخصصی مراجعه کنید.
اگر این قطعه خراب شود به طور مطمئن مشکلاتی ایجاد می شود؛ به عنوان مثال: افزایش مصرف سوخت، تاخیر در زمان تغییر دنده، لغزش دنده و نوسانات در دور موتور از مهمترین مشکلاتی هستند که به هنگام خرابی و یا به هم ریختن تنظیمات گیربکس اتوماتیک ایجاد می شوند. با توجه به اهمیت بالایی که ساعت گیربکس بر روی تغییر سرعت خودرو و انتقال قدرت دارد؛ باید همیشه این بخش از گیربکس خودرو چک شود تا در صورت بروز مشکل آن را به موقع تعمیر کنیم.
اجزای اصلی ساعت گیربکس اتوماتیک
واحد کنترل هیدرولیکی (Hydraulic Control Unit):
- شامل سوپاپها و کانالهایی برای هدایت فشار روغن جهت تعویض دندهها.
سلونوئیدها (Solenoids):
- شیرهای الکترونیکی که با فرمان ECU (واحد کنترل گیربکس) باز و بسته میشوند و مسیر روغن را کنترل میکنند.
سنسورهای سرعت (Speed Sensors):
- سرعت چرخها و شفتها را اندازه میگیرند تا زمان دقیق تعویض دنده تعیین شود.
واحد ECU یا TCM (Transmission Control Module):
- مغز متفکر گیربکس که با دریافت اطلاعات از سنسورها، فرمان تعویض دنده را صادر میکند.
مدارهای روغنکاری دقیق:
- برای تضمین تأمین فشار مناسب روغن در زمانبندی درست.
چرخدندههای تایمینگ داخلی:
- در برخی گیربکسها، ساعت گیربکس دارای چرخدندههایی است که وظیفه همگامسازی عملکرد داخلی گیربکس را دارند.
کانکتورهای الکترونیکی:
- برای ارتباط با ECU و برقرسانی به اجزای داخلی مثل سلونوئیدها.
نقش ساعت در گیربکس اتوماتیک
وظیفه اصلی ساعت گیربکس کنترل و هدایت جریان روغن هیدرولیک را در داخل گیربکس بر عهده دارد و بدین ترتیب، تعویض دندهها را در زمان مناسب و به نرمی مدیریت میکند.
محل قرارگیری ساعت گیربکس
محل قرارگیری ساعت گیربکس در یک جای واحد قرار ندارد بلکه به نوع طراحی مدل آن وابسته است. به طور کلی در ساعتهای اتومات مکانیکی، گیربکس در بدنهی ماشین قرار دارد و در کنار اجزای دیگر مانند چرخ دنده قرار دارد و در انواع دیگر ممکن است در پشت و یا در قسمتهای دیگر بدنه قرار گرفته باشد.
علت خرابی ساعت گیربکس اتوماتیک
کاهش میزان دقت: از رایجترین علل خرابی، کاهش میزان دقت در زمان سنجی ساعت گیربکس میباشد. اگر میزان دقت به طور مکرر اعداد مبالغه آمیزی را نشان دهد و یا اینکه نیازمند تنظیم پشت سر هم باشد، احتمال وجود نقص در این سیستم را نشان میدهد که از عمدهترین دلایل آن میتوان به فرسودگی قطعات آن اشاره کرد. گاهی نیز به علت ایجاد نقص در عملکرد خود گیربکس، میزان دقت بسیار کاهش مییابد.
بیحرکت شدن عقربهها: ثابت ماندن عقربهها میتواند علل مختلفی مانند نقص در عملکرد باتریها در نوع ساعتهای الکتریکی اتفاق افتاده باشد. از دیگر دلایلی که باعث حرکت نکردن عقربهها میشود، میتوان به ایجاد آلودگی و روغنی شدن در این محیط اشاره کرد که مانع حرکت صحیح عقربهها میشود. بیحرکت شدن به دو صورت مقطعی و یا ناگهانی اتفاق میافتد.
در صورتی که به طور مکرر این قطع شدگی اتفاق بیفتد، بهتر است در درجه اول از تمیز بودن این ناحیه مطمئن شوید. قطع ناگهانی حرکت عقربهها معمولا به دلیل خراب شدن اصل باتری است که نیاز است در اسرع زمان نسبت به تعویض آن اقدام شود.
تغییرات ظاهری: گاهی عیبهای ایجاد شده عملکرد ساعت گیربکس در مخزن نیستند و مربوط به مشکلات ظاهری میباشند. هرگونه فشار، آسیب مکانیکی، ضربه و یا هر تنش دیگر به این ناحیه میتواند باعث ایجاد اختلال در عملکرد صحیح آنها شود. در صورت ایجاد هرگونه آسیب از نیروهای متخصص کمک بگیرید و اجزای آسیب دیده را تعویض کنید.
تغییرات اتفاقی در نمایش زمان: گاهی علیرغم عملکرد صحیح و شرایط پایدار، ناگهان زمان به بسیار جلوتر یا عقبتر کشیده میشود. این مورد در صورتی که تکرار شود، خبر از ایجاد نقص در یکی از اجزای اصلی مانند چرخ دندهها میدهد که بدون شک نیاز به تعمیر دارد.
سرازیر شدن روغن: نشتی روغن، از رایجترین ایرادات برای ساعت گیربکس است که نشان دهندهی وجود خرابی یا از کار افتادگی در قسمت داخلی سیستم است. معمولا واشرها دچار فرسودگی شدهاند و نشت روغن اتفاق افتاده است.
وجود صداهای غیر عادی: صداهای غیر معمول از این قسمت مانند صداهایی شبیه خرخر یا جیرجیر کردن، هشدار دهندهی وجود خرابی در قسمتهایی مانند چرخ دندهها هستند. منشا این صداها آسیب وارده به اجزای مختلف و یا کاهش میزان روغن دریافتی است که روی عملکرد اصلی سیستم اثر میگذارد.
در اینجا سعی کرده ایم رایج ترین عللی را که سبب خرابی ساعت گیربکس اتوماتیک می شوند را برای شما عنوان کنیم.
اگرچه موارد نام برده شده جزو مهمترین علل خرابی ساعت گیربکس هستند اما ممکن است علت خرابی ایجاد شده چیز دیگری باشد.
کمبود روغن گیربکس
روغن گیربکس با کیفیت، موجب کاهش فشار و دمای گیربکس می شود؛ از طرفی نیز وجود آن موجب می شود سنسورهای گیربکس عملکرد بهینه ای داشته باشند. در صورتی که روغن گیربکس انتخابی از کیفیت مناسبی برخوردار نباشد و یا مقدار آن کم باشد؛ زمینه برای خسارت وارد شدن به گیربکس فراهم می شود؛ بنابراین کمبود روغن گیربکس یکی از علل خرابی گیربکس خواهد بود.
خرابی سنسورهای گیربکس
سنسورهایی که در گیربکس اتوماتیک نهاده شده اند وظیفه انتقال اطلاعات برای انتخاب دنده مناسب را بر عهده دارند؛ بنابراین اگر این سنسورها دچار خرابی شوند به طور قطعی عملکرد صحیح ساعت گیربکس با اختلال روبرو خواهد شد. با خرابی سنسورها انتقال اطلاعات به مرکز کنترل گیربکس مختل می شود و در این صورت مشکل به وجود می آید.
هزینه تعمیر ساعت گیربکس اتوماتیک
به همان نسبتی که تعمیر اساسی ساعت گیربکس اتوماتیک، برای صاحبان خودروهای اتومات اهمیت دارد؛ هزینه تعمیر نیز برای آنها مهم است. هزینه تعمیرات ساعت گیربکس اتوماتیک بستگی به عوامل مختلفی دارد. نوع و مدل خودرو اتومات، نوع مشکل و شدت آسيب وارد شده به گیربکس و … از جمله عواملی هستند که در تعیین میزان هزینه تعمیر ساعتی گیربکس نقش دارند.
یکی از نکات مهم دیگری که در رابطه با هزینه تعمیر ساعت گیربکس اتوماتیک باید بدانید این است که اگر برای تعمیر ساعت نیاز به قطعه جدید باشد حتما هزینه تعمیر افزایش پیدا می کند؛ چرا که قیمت قطعه خریداری شده نیز به طور جداگانه محاسبه می گردد. در مواقعی انجام تعمیرات ساعت گیربکس به علت پیچیده و دشوار بودن، نیاز به زمانی بیشتری داشته باشد نیز هزینه های تعمیر متفاوت خواهد بود.
در واقع زمانی که انجام تعمیرات به تخصص و تجربه بیشتری نیاز داشته باشد باید زمان بیشتری هم برای عیب یابی و رفع نقص آن اختصاص داده شود؛ که این مورد هم سبب افزایش هزینه تعمیر می شود.
گیربکس کارن آماده ارائه خدمات تعمیر ساعتی گیربکس اتوماتیک با قیمت مناسب و تحویل فوری میباشد.
تنظیم ساعت گیربکس اتومات
ساعت گیربکس باید با توجه به نوع خودرو، شرایط جاده و حالت رانندگی تنظیم شود. عدم تنظیم ساعت گیربکس خودرو با توجه به استانداردهای تولید کننده خودرو سبب بروز مشکل خواهد شد. همچنین تنظیمات نادرست ساعت گیربکس به مرور زمان باعث خسارت رسیدن به قطعات دیگر گیربکس خواهد شد؛ بنابراین برای تنظیم ساعت گیربکس باید خودرو را نزد تعمیرکاران حرفه ای و با تجربه ببریم.
تنظیم ساعت گیربکس هرگز نباید توسط افراد غیر حرفه ای انجام بگیرد؛ زیرا هر گونه سهل انگاری در این زمینه سبب رخداد مشکلات جدی خواهد شد.
جمع بندی
ساعت گیربکس اتوماتیک، از قطعات کاربردی هر نوعی از خودرو اتومات محسوب می شود؛ که سلامت آن مانع از ایجاد برخی از مشکلات برای خودرو می شود. گاهی برخی از علل که در قسمت های فوق به بیان آنها پرداختیم موجب، خرابی ساعت گیربکس اتوماتیک می شوند که در این زمان باید سرویس دوره ای گیربکس اتوماتیک را جدی بگیریم.
با توجه به نقش مهم و موثری که ساعت گیربکس خودرو دارد، باید انجام تعمیرات این قسمت را به نیروهای تعمیراتی متخصص بسپاریم. هزینه تعمیر ساعت گیربکس اتوماتیک هم وابسته به عوامل مختلفی است که در قسمت فوق به سایر آنها اشاره کردیم.
سوالات متداول
ساعت گیربکس اتوماتیک چیست و چه وظیفهای دارد؟
ساعت گیربکس اتوماتیک مجموعهای از کانالها، سوپاپها، شیرهای برقی (سلونوئیدها) و در برخی موارد سنسورهاست که درون یا بیرون محفظه گیربکس قرار دارد. وظیفه اصلی آن هدایت دقیق روغن گیربکس تحت فشار به بخشهای مختلف گیربکس (مانند کلاچها و باندها) برای درگیر کردن و آزاد کردن دندههای مختلف در زمان مناسب است.
آیا ساعت گیربکس اتوماتیک قابل تعمیر است؟
بله، در بسیاری از موارد ساعت گیربکس اتوماتیک قابل تعمیر است. تعمیر معمولا شامل باز کردن، تمیز کردن دقیق تمامی اجزا، بررسی و تعویض سوپاپهای معیوب، شیرهای برقی، واشرها و در برخی موارد، تعمیر یا تعویض صفحه مدار (در مدلهای الکترونیکی) میشود.
آیا تعویض دیرهنگام ساعت گیربکس میتواند باعث آسیب جدی شود؟
بله، اگر این قطعه بهموقع تعویض نشود، ممکن است به سایر اجزای گیربکس مثل کلاچها، توربین و سوپاپها آسیب بزند.
رانندگی با ساعت گیربکس خراب چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
ادامه رانندگی با این مشکل ممکن است باعث آسیب به گیربکس، کاهش ایمنی خودرو و در برخی موارد توقف کامل خودرو شود. توصیه میشود در اولین فرصت به تعمیرگاه تخصصی مراجعه کنید.
آیا خرابی ساعت گیربکس باعث استارت نخوردن خودرو میشود؟
بله. در بسیاری از خودروها اگر ساعت گیربکس موقعیت صحیح دنده را تشخیص ندهد، ECU اجازه روشن شدن خودرو را نمیدهد.
گیربکس کارن